άρθρο

Σία Αναγνωστοπούλου, καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Εισήγηση από την εκδήλωση “Οι εξελίξεις στο Κυπριακό“, που διοργάνωσαν το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς και οι εφημερίδες ΑΥΓΗ και Eποχή, Σάββατο 15 Μαρτίου 2014, Νομική Σχολή.

Σία Αναγνωστοπούλου, καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

 

Σας καλωσορίζω κι εγώ με τη σειρά μου εκ μέρους του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς και των εφημερίδων «Εποχή» και «Αυγή» στην εκδήλωση με θέμα «Εξελίξεις στο Κυπριακό πρόβλημα». Δυο λόγια μόνο για τους λόγους για τους οποίους αποφασίσαμε να κάνουμε αυτή τη συζήτηση σε μια περίοδο με κρίσιμα προβλήματα για την χώρα μας. Θα έλεγα κατ’ αρχάς ότι γι’ αυτό το λόγο το αποφασίσαμε επειδή, όχι μόνον το Κυπριακό είναι κατεπείγον πρόβλημα πια, οι εξελίξεις τρέχουν όπως είδαμε, αλλά γιατί καλούμαστε η Αριστερά να σκεφτούμε με ψυχραιμία και γνώση στο οτιδήποτε συμβαίνει και στην Ελλάδα και γύρω μας.

Είμαστε λοιπόν σε μια εποχή όπου η ιστορία δεν έχει σχέδιο ή η ιστορία έχει ένα σχέδιο από το οποίο είμαστε εντελώς απόντες και απούσες, άρα η Αριστερά καλείται, ειδικά για την περιοχή μας να επινοήσει το σχέδιο το δικό της για την ιστορία. Όχι όμως με προσκόλληση στο παρελθόν σε ένα παρελθόν βεβαιοτήτων τις οποίες βεβαιότητες δε φτιάξαμε εμείς, δεν έφτιαξε η Αριστερά, αλλά ανασύροντας από το παρελθόν εκείνα τα νήματα που θα μας επιτρέψουν να φτιάξουμε μια συνεκτική ιστορία για το μέλλον. Απορώ δηλαδή γιατί η Αριστερά ακόμα δεν μιλά για έναν Παντελή Βαρνάβα, γιατί δεν μιλά για έναν Γιουρκά, γιατί δε μιλά για ένα Μισιαούλη. Γι’ αυτό λοιπόν χρειάζεται γνώση, επίγνωση και συνομολόγηση κάποιων κοινών πραγμάτων στην Αριστερά.

Πρώτον, αίτημα της Αριστεράς ήταν και παραμένει η ομοσπονδιακή λύση του Κυπριακού προβλήματος. Ομοσπονδία για την Αριστερά σημαίνει μετάβαση από την εθνοτική, αταξική και ιστορικά αποικιακή λογική της κάθετης κατηγοριοποίησης των πληθυσμών στην ταξική εθνοτική ανασυγκρότησή τους. Τα συμφέροντα των Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων εργαζομένων δεν αναγνωρίζονται εθνοτικά  αλλά ταξικά. Δεύτερον, παραδεχόμαστε όλοι ελπίζω ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ιδρύθηκε ως δικοινοτικό κράτος. Οι Τουρκοκύπριοι λοιπόν είναι ισότιμοι πολιτικά με τους Ελληνοκύπριους. Ομοσπονδία για την Αριστερά σημαίνει το ξεπέρασμα της κοινότητας ως εθνικού οχυρού εναντίον της άλλης κοινότητας ή ως μέσο οικειοποίησης ή καταστροφής του κράτους. Κοινότητα σημαίνει προστασία της εθνοτικής ταυτότητας κάθε λαότητας αλλά και δίαυλος επικοινωνίας των δύο πληθυσμών. Έχει κανείς αμφιβολία ότι η κοινότητα-εθνικό οχυρό αναπαρήγαγε μέχρι σήμερα την εξουσία μέχρι σήμερα των πλέον εθνικιστικών, αυταρχικών και στις δυο πλευρές; Μπορεί να υπάρξει Αριστερά σε ένα τέτοιο περιβάλλον;

Είδαμε τι επίθεση δέχθηκε το ΑΚΕΛ, τουλάχιστον όσοι το ζήσαμε από κοντά, τα χρόνια που κυβέρνησε. Η Αριστερά παραδέχεται ότι το Κυπριακό είναι και ζήτημα εισβολής και κατοχής αλλά δεν είναι μόνο ζήτημα εισβολής και κατοχής. Η εισβολή και η κατοχή λύνονται είτε με πόλεμο ή συναίνεση των δυο κοινοτήτων

Τέταρτον, η Αριστερά, ειδικά σε αυτό το χαοτικό περιβάλλον που ζούμε, είναι υπέρ του ΟΗΕ έχοντας επίγνωση των ιμπεριαλιστικών παιχνιδιών που παίζονται σε αυτόν. Έχει κανείς αμφιβολία ότι τα ιμπεριαλιστικά παιχνίδια έξω από τον ΟΗΕ είναι καλύτερα ή δεν υπάρχουν; Έχει κανείς αμφιβολία ότι αυτά τα παιχνίδια είναι πιο σκληρά γιατί δεν υπάρχει κανένας απολύτως κανόνας; Θα ξεχάσουμε ότι το ’74 ο Μακάριος στον ΟΗΕ προσέφυγε να ζητήσει βοήθεια επικαλούμενος τους κανόνες και για να διατηρηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία στο όνομα και των δυο κοινοτήτων; Ας διαβάσουμε την ομιλία του.

Τέλος, η Αριστερά έχει επίγνωση του χάους στην περιοχή μας. Αντιιμπεριαλιστικός αγώνας είναι ο εθνικός κατακερματισμός ενός κράτους ή η ενίσχυση του κράτους; Αντιιμπεριαλιστικός αγώνας είναι η Τουρκοκυπριακή κοινότητα στο περιθώριο, ευάλωτη στο χάος της Τουρκίας και της Μέσης Ανατολής και μια αδύναμη Κυπριακή Δημοκρατία ή μήπως είναι η ενδυνάμωση του κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσα από το κοινό συμφέρον; Διεκδικούμε σήμερα, εμείς όλοι οι Αριστερά, τον εκδημοκρατισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διεκδικούμε το δικαίωμα τα μικρά και αδύναμα έθνη να συμμετέχουν δημοκρατικά και ισότιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Διεκδικούμε δηλαδή μια Ε.Ε έκφραση των ταξικών συσχετισμών και όχι εθνικιστικών συγκρούσεων. Στην Κύπρο δε βλέπουμε ότι υπάρχουν τέτοιες αναλογίες; Ότι το παιχνίδι παίζεται κάπως έτσι; Η Αριστερά έχει κόκκινες γραμμές όχι όμως του Γρίβα και της ΕΟΚΑ Β’, όχι του Λιλίκα και του Παπαδόπουλου, αλλά τις δικές τις κόκκινες γραμμές, αυτές τις κόκκινες γραμμές τις οποίες μπορεί να ορίζει ανάλογα με το ταξικό συμφέρον των εργαζομένων Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων.

Έχουμε τη χαρά σήμερα για όλα αυτά και για πολλά άλλα βέβαια να μας μιλήσουν εκλεκτοί καλεσμένοι. Ο Αχμέτ Ινσέλ, γνώριμός μας και από το Ινστιτούτο Πουλαντζάς και από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο καθηγητής Αχμέτ Ινσέλ στον οποίο οφείλουμε πάρα πολλά για τις γνώσεις μας που έχουμε για την Τουρκία. Ο Τουμάζος Τσιελεπής, ένας άλλος εκλεκτός προσκεκλημένος στον οποίο επίσης οφείλουμε πάρα πολλά, ένας ιστορικός διαπραγματευτής των σχεδίων επίλυσης του Κυπριακού επί χρόνια, πολιτικό μέλος του ΑΚΕΛ και τώρα ευτυχώς και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Κύπρου. Ο Σταύρος Τομπάζος, επίσης πολύ γνώριμός μας στο χώρο μας με αρθρογραφία και λοιπά, ο οποίος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου, αγώνα πολύ για τη λύση του Κυπριακού. Και τέλος, ο Νίκος ο Μούδουρος, τελευταίος αλλά όχι ελάχιστος, πρώην φοιτητής μου στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ, στη διαπραγματευτική ομάδα επί κυβέρνησης Χριστόφια, ένας άνθρωπος που ξέρει πάρα πολύ καλά και την Τουρκία και την Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Να μην ξεχάσω να ευχαριστήσω θερμά την υποψήφια διδάκτορα και πολλά υποσχόμενες ιστορικούς της νέας γενιάς την Ιλεάνα Μορώνη η οποία είχε την καλή θέληση να κάνει τη μετάφραση απόψε. Θα δώσω το λόγο αμέσως στον Αχμέτ Ινσέλ, ο οποίος θα μας μιλήσει για την Τουρκία, την κατάσταση που βρίσκεται και πως εντάσσεται η προοπτική της λύσης του Κυπριακού σε αυτό το χάος στο οποίο βρίσκεται η Τουρκία. Αχμέτ έχεις το λόγο.