άρθρο

Ραφαέλ Παέζ Κάστρο, Ενωμένη Αριστερά Ισπανίας

Εισήγηση στην ημερίδα Ευρώπη και Εκπαιδευτικές πολιτικές.
Πάντειο Πανεπιστήμιο, 5 Απριλίου 2014.

Ραφαέλ Παέζ Κάστρο (α’ μέρος), Ενωμένη Αριστερά Ισπανίας

Αρχικά θέλω να σας ευχαριστήσω, τους συντρόφους από το Σύριζα που με κάλεσαν εδώ και φυσικά και από τους συντρόφους από το Die linke και από το γαλλικό κομμουνιστικό κόμμα. Αρχικά θα ήθελα να πω αν και έχει αναφερθεί προηγουμένως ότι εχθές υπήρχε μια κινητοποίηση προς υπεράσπιση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θέτοντας υπό αμφισβήτηση μια σειρά από εξετάσεις ή δοκιμασίες με το θέμα της αξιολόγησης.
Παρόμοιες κινητοποιήσεις γίνονται και στην Ισπανία αυτές τις μέρες και αυτές συμπίπτουν με πολλά από αυτά που συμβαίνουν στην Ελλάδα αυτήν την στιγμή γιατί πραγματικά κάποιος κατανοεί ότι αγώνες που συμβαίνουν στην Ισπανία για να υπερασπιστούμε ένα μοντέλο σχολείου διαφορετικό από αυτό που μας επιβάλλουν είναι ο ίδιος αγώνας που πραγματοποιείται εδώ στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη γιατί στη πραγματικότητα είναι οι ίδιες πολιτικές, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές στην Ισπανία που εφαρμόζονται από το Λαϊκό Κόμμα και είναι μια επίθεση βάρβαρη εκ μέρους του νεοφιλελευθερισμού που επιχειρεί να καταστρέψει ένα εκπαιδευτικό μοντέλο διαφορετικό από αυτό που θέλουν αυτοί. Σε αυτές τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία συμμετείχε όλη η εκπαιδευτική κοινότητα, γονείς, μαθητές και καθηγητές.

Το λέω αυτό γιατί από το προηγούμενο έτος ζούμε μια κατάσταση που ποτέ δεν την είχαμε ζήσει στο παρελθόν. Όταν μιλάμε για απεργία καθηγητών, μιλάμε και για απεργία μαθητών. Από πέρυσι έχουμε κινητοποιήσεις οπού ακόμα και γονείς απεργούσαν οι οποίοι υπερασπίζονταν ένα μοντέλο σχολείου διαφορετικό από αυτό που θέλουν να μας επιβάλουν. Θέλουν να μας επιβάλουν ένα σχολείο οπού θεωρούν ότι ο άνθρωπος δεν είναι ίδιος, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίσοι και δε μπορούμε να έχουμε την ίδια εκπαίδευση και για αυτούς η εκπαίδευση εδώ καιρό δεν είναι ένα δικαίωμα και προσπαθούν να εξαλείψουν αυτό το δικαίωμα και αυτή τη κατάκτηση. Δηλαδή να υπάρχει ένα σχολείο οπού να είναι ίδιο για όλους, κοσμικό. Αυτός ο αγώνας που πραγματοποιείται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες το πρόβλημα που έχουμε εμείς ως αριστερά σε επίπεδο συνδικάτου, σε επίπεδο κόμματος κι εμείς έχουμε πέσει πολλές φόρες σε αυτή την παγίδα νεοφιλελεύθερης λογικής. Πολλές φορές κι εμείς χρησιμοποιούμε ορολογία, λεξιλόγιο νεοφιλελεύθερο. Από αυτήν την άποψη έχουμε υποστεί μια ήττα αλλά από αυτήν την ήττα πρέπει να βγάλουμε τα συμπεράσματα για να κατακτήσουμε τη τελική νίκη για την όποια παλεύουμε. Στην περίπτωση της Ισπανίας η σημερινή κατάσταση για το οποίο συζητάμε αυτή τη στιγμή, δηλαδή η κατάσταση στη τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι μια βάρβαρη επίθεση εκ μέρους τη δεξιάς. Έχουμε περικοπές και μέσω των προϋπολογισμών χαρίζονται λεφτά στους πλούσιους.

Οι πρώτες μεγάλες κινητοποιήσεις και συγκεκριμένα στη Μαδρίτη από όπου προέρχομαι εγώ . στο πλαίσιο της αυτόνομης κοινότητας της Μαδρίτης είχαμε σημαντικές περικοπές και αυτές είχαν ως συνέπεια την απόλυση 3.000 εκπαιδευτικών μόνο στη κοινότητα της Μαδρίτης. Έχουν χαθεί 80.000 θέσεις εργασίας σε όλη την Ισπανία. Συγκεκριμένα στη Μαδρίτη έχει απολυθεί το 30% των εκπαιδευτικών που αυτό συνεπάγεται ότι έχει αυξηθεί ο αριθμός μαθητών ανά αίθουσα με τις αυτονόητες συνέπειες και έχουν μειωθεί οι πιστώσεις που δίνονται σε κάθε σχολική μονάδα. Όλες αυτές οι πολιτικές περικοπών θα έχουν αντανάκλαση και σε μια νομοθετική αλλαγή . Ένας οργανικός νόμος που έχει στόχο όχι βέβαια να βελτιώσει τη ποιότητα της εκπαίδευσης. Αυτή η νομοθετική αλλαγή θα έχει ένα βασικό στόχο , να διώξει τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων από τα σχολεία. Και το λέω αυτό γιατί ήδη στο προσχέδιο του νόμου λέγεται ότι πρέπει να προσανατολίσουμε τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων σε μια επαγγελματική εκπαίδευση.

Με αλλά λόγια θέλουν να αποκλείσουν τα παιδιά των εργατών και τα παιδιά που είναι σε δύσκολη οικονομική θέση από οποιαδήποτε ολοκληρωμένη εκπαίδευση. Αυτό είναι σαν απάντηση των διεκδικήσεων των εργοδοτικών οργανώσεων της καθολικής εκκλησιάς. Τι επιδιώκουν αυτοί οι οργανισμοί; Ενας απο τους σκοπούς που επιδιώκουν είναι οι μαθητές στο μέλλον να μη σπουδάζουν αυτό που θέλουν ή να συνεχίσουν για παράδειγμα την οικογενειακή παράδοση, αλλά πρέπει να σπουδάζουν αποκλειστικά ότι ζητεί η αγορά. Με αυτές τις αλλαγές προσπαθούν να εξαλείψουν τις ανθρωπιστικές σπουδές. Οι σπουδές αυτές δημιουργούν ανθρώπους με κριτικό πνεύμα, ικανότητα ανάλυσης και αυτή η ικανότητα μπορεί να θέσει σε κίνδυνο το σύστημα γιατί αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούν να το αμφισβητούν και με τις γνώσεις τους θα προσπαθούν να αλλάξουν το σύστημα. Μέσα από αυτές τις αλλαγές επιδιώκουν να εξαλείψουν αυτού του είδους την εκπαίδευση .

Πριν από τέσσερα χρόνια είπε ο σημερινός πρόεδρος της Ισπανίας ότι θεωρεί σωστό οι μαθητές να εκπαιδεύονται σε συνάρτηση με τα συμφέροντα και τα ενδιαφέροντα της αγοράς και βέβαια να είναι υπάκουοι στο σύστημα. Ανθρώπους που να είναι πιστοί στην επιχείρηση και να είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν όλες τις αλλαγές που κατά τη διάρκεια της ζωής τους θα τους ζητήσει η επιχείρηση, να αλλάξουν χώρα, περιοχή, να αποδεχτούν την αλλαγή του εργασιακού τους στάτους, την αλλαγή του μισθού τους. Σε όλα αυτά λοιπόν προσπαθούν να δώσουν μια απάντηση τα συνδικάτα της αριστεράς , οι οργανώσεις των φοιτητών και οι ενώσεις των γονέων.

Αυτό που επιδιώκει η πολιτική αυτή είναι η δημιουργία ενός σχολείου που θα διαχωρίζει και θα δημιουργεί διακρίσεις. Στην Ισπανία επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα σχολείο με διακρίσεις σε άντρες- γυναίκες , σε έξυπνους- χαζούς, επομένως θεωρούν ότι η εκπαίδευση δεν είναι ένα δικαίωμα και η επιδίωξη τους είναι ότι ο μαθητής που θα έχει κάποια ειδική ανάγκη δε θα πρέπει να επενδύσουμε στην εξυπηρέτηση του γιατί από οικονομική άποψη δε θα ήταν αποδοτικό. Ένα από τα πρώτα μέτρα που έχουν πάρει τα τελευταία χρόνια είναι να μειωθεί ο αριθμός των καθηγητών που δουλεύουν στα ειδικά σχολεία. Αυτό πραγματοποιείται εδώ και 7 χρόνια στη Μαδρίτη. Τώρα εφαρμόζεται σε όλη τη χώρα. Από την άλλη αυτή η νομοθεσία και η πολιτική ευνοεί κάτι που επιδιώκει όχι μόνο η Μπολόνια αλλά και από εκεί που είναι η πηγή του προβλήματος που είναι το Μάαστριχτ. Η απώτερη επιδίωξη είναι η ιδιωτικοποίηση του σχολείου και της εκπαίδευσης γενικότερα.

Όπως και στην Ελλάδα το σχολείο και το πανεπιστήμιο πρέπει να είναι δημόσιο. Στην Ισπανία ήταν αντίθετο, το σχολείο ήταν ιδιωτικό και ελεγχόταν από τη καθολική εκκλησία. Μιλάμε για ιδιωτικά σχολεία αλλά χρηματοδοτούνται από το κράτος και είναι σχολεία που μπορούν να σπουδάσουν μόνο αγόρια και όχι κορίτσια. Πρέπει να αγωνιστούμε ενάντια στο μοντέλο αυτού του ιδιωτικού σχολείου , μιας και το ιδιωτικό σχολείο έχει ένα βασικό σκοπό: το κέρδος του ιδιώτη και όχι το όφελος της κοινωνίας. Από την άλλη μεριά το να αφήσεις στα χεριά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας το σχολείο σημαίνει να αφήσεις στα χέρια του ταξικού μας εχθρού τον ιδεολογικό έλεγχο της κοινωνίας. Αυτή είναι η πραγματικότητα την όποια πρέπει να αντιμετωπίσουμε όταν μιλάμε για την ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης. Για αυτούς το σχολείο δεν είναι κοινωνικό δικαίωμα, είναι ένας χώρος επιχειρηματικός και έλεγχου της ιδεολογίας .

Άρα για εμάς ο σκοπός είναι να αλλάξουμε το εκπαιδευτικό σύστημα. Αν δε μεταρρυθμίσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα δε μπορούμε να αλλάξουμε και τη κοινωνία. Γιατί αν στο μυαλό των μαθητών μας έχει μείνει ένα μήνυμα καπιταλιστικό, καταναλωτικό στη συνεχεία θα είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουμε τη κοινωνία. Στην Ισπανία ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι η απάντηση που θέλουν να δώσουν και έχει να κάνει με το πρόγραμμα της Πίζα και μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα αφού η κυβέρνηση του λαϊκού κόμματος χρησιμοποίει αυτό το πρόγραμμα για να μετατρέψει τους καθηγητές σε ‘’εγκληματίες’’. Λένε οτι δεν είναι το εκπαιδευτικό σύστημα που αποτυγχάνει, αλλά ο καθηγητής. Επίσης προσπαθούν να ενοχοποιήσουν τους μαθητές. Οι μαθητές μας εφόσον δεν έχουν καλά αποτελέσματα τους περνάνε την άποψη ότι αυτό έχει ως συνέπεια η Ισπανία σαν χώρα στο σύνολο της λες και ήταν μια εταιρία να μειώνεται. Με αυτόν τον τρόπο λοιπόν δημιουργούν αισθήματα ενοχής στους μαθητές. Στη νοοτροπία έχουν ότι ο μαθητής δε πρέπει να έχει ως σκοπό να μάθει αλλά να κερδίσει για παράδειγμα ένα ολυμπιακό μετάλλιο και δεδομένου ότι σε αυτούς τους αγώνες μόνο ένας κερδίζει το πρώτο μετάλλιο το αποτέλεσμα είναι ότι δημιουργούν αυτό το αίσθημα ενοχής στους μαθητές αφού δε μπορούν όλοι να κατακτήσουν τη πρώτη θέση αλλά μόνο ένας.

Ένα άλλο θέμα είναι ότι η Ισπανία τα τελευταία χρόνια είχε βελτιωθεί πολύ στο ότι οι καλύτεροι με τους πρώτους μαθητές είχαν πραγματικά πολύ μικρή διαφορά. Τώρα όμως αυτό το χάσμα φαίνεται ότι μεγαλώνει. Το αποτέλεσμα όταν επενδύεις στην εκπαίδευση είναι ότι βοηθάς τους μαθητές και φοιτητές που έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες. Γυρνώντας στο θέμα της Πίζας, εκεί λοιπόν υπάρχει και άλλη παγίδα. Στην Ισπανία λένε ότι η Φινλανδία είναι το παράδειγμα που κανείς θα πρέπει να ακολουθήσει. Αν με την αξιολόγηση της Πίζας η Φινλανδία βγάζει ένα 10, η Ισπανία θα βγάζει 8,9 που δεν είναι ένα κακό αποτέλεσμα. Όμως αυτό χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για να επιτεθούν κατά του δημόσιου σχολείου με συνέπεια να επιδιώκουν να εξαλείψουν το γεγονός που αναφέραμε, δηλαδή ότι είχε μειωθεί το χάσμα καλών-κακών μαθητών, να εξαλείψουν το δημόσιο σχολείο, την εκπαίδευση που ορίζεται στο ισπανικό σύνταγμα και να εξαλείψουν την εκπαίδευση που θα μπορούσε να χρησιμεύει ως εργαλείο για να αντιμετωπίζονται οι κοινωνικές ανισότητες. Επιδιώκουν να μετατρέψουν το εκπαιδευτικό σύστημα σε κινητήρα που θα προωθεί την ανταγωνιστικότητα στη κοινωνία. Με άλλα λόγια ξεχνάμε την αλληλεγγύη, την συλλογική εργασία.

Στην Ισπανία η παιδική εκπαίδευση από 0-6 χρονών δέχεται μια άγρια επίθεση, καθώς αυτό θέλουν να το καταστρέψουν και να το κάνουν ένα παρκινγκ παιδιών. Δηλαδή να έχεις τα παιδάκια π.χ. 3 χρονών να τα αφήνεις σε ένα σχολείο και τέλος. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι και τα νήπια έχουν κάποιες συγκεκριμένες ανάγκες ή κάποιες δυσκολίες που θα μπορούσαν να διορθωθούν από αυτήν την ηλικία. Επομένως εάν δεν ασχοληθούμε με αυτές τις ανάγκες τότε τους χάνουμε από μελλοντικούς μαθητές . Ο εκπρόσωπος τύπου του λαϊκού κόμματος και ο αρχιεπίσκοπος της Ισπανίας τις προάλλες έλεγε ότι ένα λάθος της Ισπανίας είναι ότι έχει διδάξει τις γυναίκες να σκέφτονται πολύ. Ένας από τους στόχους είναι οι γυναίκες να γυρίσουν στο σπίτι, να μην δουλεύουν και να εργάζεται μόνο ο άντρας. Και όλα αυτά σχετίζονται βέβαια με τις άδειες μητρότητας και πατρότητας. Προσπαθούν να δημιουργήσουν εργατική δύναμη η οποία θα είναι σκλάβοι. Μόλις έκαναν μια μεταρρύθμιση που επιδιώκουν οι μαθητές να είναι εργατική δύναμη που να είναι σαν σκλάβοι. Να δουλεύουν σε μια εταιρία χωρίς να είναι εργαζόμενοι , να μην παίρνουν μισθό, χωρίς κοινωνική κάλυψη, να μην έχουν δικαίωμα στις διακοπές, να μην έχουν συγκεκριμένο ωράριο.

Είναι μια μεταρρύθμιση που αφορά τα προγράμματα εκπαίδευσης των μαθητών των δημοτικών σχολείων και μέσα από αυτήν την μεταρρύθμιση οι μαθητές κάνοντας την πρακτική τους άσκηση σε μια εταιρία χωρίς κανένα απολύτως δικαίωμα γιατί δεν αντιμετωπίζονται ως εργαζόμενοι αλλά ως εκπαιδευόμενοι και κατά συνέπεια θα πρέπει να είναι στην επιχείρηση σαν σκλάβοι χωρίς κανένα απολύτως δικαίωμα. Σε ότι αφορά τα υποστηρικτικά προγράμματα στην ουσία και αυτά εξαλείφονται. Έχουν μειωθεί δραματικά, δεν υπάρχουν πιστώσεις ,άρα ένας μαθητής που έχει ανάγκη υποστηρικτικής εκπαίδευσης στην πραγματικότητα τον αποκλείουν, τον βγάζουν εκτός εκπαίδευσης γιατί για αυτούς το σημαντικό είναι η απόδοση. Σε αυτό το πλαίσιο χωρίζουν τα σχολεία σε επαγγελματικής εκπαίδευσης, πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και αυτό που κάνουν είναι να δημιουργήσουν ινστιτούτα αριστευσάντων.

Ο σκοπός του λαϊκού δεξιού κόμματος είναι να δημιουργήσει ένα σχολείο ιδιωτικό για τις ελίτ της Ισπανίας και ένα δημόσιο σχολείο για τα παιδιά των εργατών στο οποίο σχολείο δε θα παίρνουν την κατάλληλη εκπαίδευση και αποκλειστικά μόνο την επαγγελματική εκπαίδευση ενός βασικού επιπέδου που χρειάζεται μια επιχείρηση και με σφαιρική γνώση. Περιέργως όλα αυτά θυμίζουν τα σχέδια που είχε το ναζιστικό κόμμα. Αυτά που επιδιώκει η δεξιά είναι ότι θα βγάζει κάποια άτομα με στοιχειώδεις γνώσεις που δε θα έχουν κριτική άποψη και ένα σχολείο που θα καλλιεργεί τις διακρίσεις. Και εδώ στην Ελλάδα διαμαρτυρόμαστε για το θέμα της αξιολόγησης. Στην Ισπανία στην εποχή του Φράνκο ήταν μία εξέταση όπου αν ο εκπαιδευτικός ξεπερνούσε αυτή την εξέταση είχε τον εκπαιδευτικό τίτλο και επιδιώκουν να ξαναγυρίσουν σε αυτό μέσω της αξιολόγησης. Στη περίπτωση της Μαδρίτης θέλουν μέσα σε ένα διάστημα 5 ετών να εντάξουν αυτού του είδους την αξιολόγηση. Στην πραγματικότητα επειδή έχουμε μια μεταρρύθμιση όπου θα υπάρχει μια εκπαίδευση όπου θα διαλέγεις δυο κατευθύνσεις : είτε τη βασική εκπαίδευση, είτε την ακαδημαϊκή. Αν πάρεις την πρώτη κατεύθυνση τότε πολύ απλά θα είσαι αποκλεισμένος από την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. Σε αυτό το πλαίσιο τα λύκεια θα είναι διαχωρισμένα σε επαγγελματικά και σε αυτά που θα δίνουν δυνατότητα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση και οι γονείς θα είναι υποχρεωμένοι να διαλέξουν από μια πολύ πρώιμη λειτουργία των μαθητών σε τι είδους λύκειο θα πάνε.

Θέλουν να δημιουργήσουν μία ταξινόμηση όπου προφανώς τα ιδιωτικά σχολεία θα βρίσκονται σε υψηλότερη κατάταξη από τα δημόσια σχολεία. Εμείς ως αριστερά έχουμε την ιστορική ευθύνη να αντιδράσουμε για όλα αυτά. Ιστορικά προερχόμαστε από μια περίοδο που είχαμε βρεθεί στη γωνία μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και περάσαμε αρκετό καιρό χωρίς να έχουμε ουσιαστικές κατακτήσεις, αλλά τώρα έχουμε μια ιστορική ευκαιρία να βάλουμε φρένο σε όλα αυτά γιατί αλλιώς θα επιστρέψουμε στον 19ο αιώνα και αυτά που μαθαίνουμε στα σχολικά βιβλία για τις εργασιακές συνθήκες του 19ου αιώνα, εκεί θα καταλήξουμε. Η εκπαίδευση αποτελεί μέρος όλου αυτού του συστήματος με μια διαφορά πολύ τρομακτική. Τότε η αστική τάξη και η οικονομική εξουσία δεν είχαν τις κοινωνικές γνώσεις ελέγχου των μαζών που έχουν σήμερα κάτι που σημαίνει ότι έχουμε μεγάλη ευθύνη να τα αντιμετωπίσουμε όλα αυτά.

Αναφορικά με το ποσοστό για την εκπαίδευση που στην Ελλάδα έχει μειωθεί στο 2,5%, στην Ισπανία είναι στο 3,9% αλλά και εκεί ακολουθείται η πολιτική των περικοπών, το κλείσιμο σχολείων. Αυτό που επιδιώκουν είναι να δημιουργήσουν ένα νέο χώρο επιχειρήσεων και μιλώντας συγκεκριμένα για το θέμα του πανεπιστημίου όλα όσα έχουν ειπωθεί νωρίτερα επαναλαμβάνονται στην Ισπανία. Υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια και τα δημόσια ιδιωτικοποιούνται και ως προς αυτό το θέμα επιδιώκουν οι πρυτάνεις να ορίζονται από τις μεγάλες επιχειρήσεις και να διευθύνουν τα πανεπιστήμια. Επιδιώκουν να επιβάλουν δίδακτρα που θα είναι απαγορευτικά για τη πρόσβαση των παιδιών των λαϊκών στρωμάτων στα πανεπιστήμια και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εξαλείφει τη δημοκρατία από τα πανεπιστήμια.

Τέλος το πανεπιστήμιο στην Ισπανία όπως και στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη επιδιώκουν να συνδεθεί με τις επιχειρήσεις και μετατρέπεται σε ένα χώρο που παρέχει γνώση πολύ συγκεκριμένη και ειδικευμένη και να μη δίνει ολοκληρωμένες γνώσεις. Αυτή είναι η πραγματικότητα για την Ισπανία και οι κινητοποιήσεις είναι πολύ σημαντικές. Μέχρι πρόσφατα οι κινητοποιήσεις αφορούσαν μόνο τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά ευτυχώς το τελευταίο διάστημα και ο χώρος των πανεπιστημιακών αρχίζει να συμμετέχει στις κινητοποιήσεις αυτές. Συμπερασματικά στην Ισπανία ζούμε μία παρεμφερή κατάσταση με αυτή που υπάρχει στην Ελλάδα και με αυτό τελειώνω.

Ραφαέλ Παέζ Κάστρο (β’ μέρος), Ενωμένη Αριστερά Ισπανίας
Θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος, έχουμε μιλήσει για την κατάσταση στην Ισπανία. Αυτό που εμείς επιδιώκουμε να πετύχουμε είναι η αύξηση δαπανών για τη παιδεία. Ο στόχος μας είναι να φτάσει στο 7% του Α.Ε.Π το ποσοστό για τη παιδεία. Επίσης θέτουμε ως στόχο την ανάγκη να διαμορφωθεί ένας χάρτης εκπαιδευτικών δικαιωμάτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι πολύ σημαντικό αν λάβουμε υπόψη μας πολιτικές που πραγματοποιεί αυτήν την στιγμή, να εγγυηθούμε τον ηγεμονικό ρόλο του δημόσιου σχολείου, μιας και μόνο σε αυτό με επαρκείς πόρους και με ικανοποιητικό αριθμό σχολείων θα έχουμε εξασφαλισμένα όλα τα δημοκρατικά δικαιώματα μιας κοινωνίας που παλεύει εναντία σε οποιαδήποτε διάκριση, μια κοινωνία αλληλεγγύης, εργασίας κάτι που δε συμβαίνει σήμερα. Φυσικά πρέπει να βελτιωθεί η εκπαιδευτική προσφορά από 0-6 ετών και είναι πολύ σημαντικό εάν θέλουμε να κάνουμε μαθητές με πραγματικά κριτική σκέψη να έχουμε εκπαιδευτικούς με επαρκείς γνώσεις.

Πρέπει να είναι συγκεκριμένος ο αριθμός των μαθητών μέσα σε μια αίθουσα, να μην ξεπερνά σε καμία περίπτωση τους 20 μαθητές, να μειωθούν οι διδακτικές ώρες. Πρέπει να γενικευτεί ο θεσμός των υποτροφιών προκειμένου να είναι εξασφαλισμένες οι σπουδές χωρίς να χρειάζεται ένας φοιτητής να δουλεύει. Να σπουδάζει σε ένα πλαίσιο που δε θα στοχεύει στα συμφέροντα των επιχειρήσεων. Πρέπει να είναι δωρεάν όλα τα υλικά των σπουδών όπως για παράδειγμα τα βιβλία. Όλοι οι μαθητές να έχουν την εκπαίδευση που τους αξίζει και πρέπει να εξασφαλίζονται οι εκπαιδευτικές ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή και να έχει στη διάθεση του τους κατάλληλους καθηγητές που να του διασφαλίζουν την εκπαίδευση. Φυσικά πρέπει να ξαναδούμε το θέμα της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών και να κάνουν μόνον αυτό και όχι να ασχολούνται με κάτι άλλο παράλληλα. Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις ιδιαιτερότητες των μαθητών με ειδικές ανάγκες. Σε κάθε περίπτωση θέλουμε να εξασφαλίσουμε την ισότητα σε ότι αφορά την απόδοση των μαθητών.

Στην Ισπανία είναι πολύ σημαντικό να διασφαλίσουμε την κοσμικότητα της εκπαίδευσης δεδομένου ότι η εκκλησία έχει μεγάλη επιρροή στα σχολεία. Για εμάς είναι σημαντικό να εξαλείψουμε τον έλεγχο εκ μέρους της εκκλησίας στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το πανεπιστήμιο πρέπει να είναι δημόσιο και δωρεάν και να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση προκειμένου οποιοσδήποτε άνθρωπος θέλει να σπουδάσει να έχει αυτή τη δυνατότητα. Είναι σημαντικό το πανεπιστήμιο να είναι πανεπιστήμιο της κοινωνίας και όχι των αγορών. Με άλλα λόγια πρέπει να εκδιώξουμε από τα πανεπιστήμιο όλους τους εκπροσώπους των επιχειρήσεων. Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να διοικούνται δημοκρατικά που να συμμετέχει όλη η πανεπιστημιακή κοινότητα φυσικά και οι φοιτητές και αν θέλουμε πραγματικά τα πανεπιστήμια και γενικά το εκπαιδευτικό σύστημα να διδάσκει τη δημοκρατία πρέπει τα ίδια από άποψη θεσμική να λειτουργούν δημοκρατικά. Επίσης είναι σημαντικό το κομμάτι που έχει να κάνει με την εκπαίδευση ενηλίκων αφού η εκπαίδευση δεν είναι κάτι που τελειώνει όταν κάποιος ολοκληρώνει τις σπουδές του σε ένα πανεπιστήμιο. Άρα πρέπει να ενδυναμώσουμε την εκπαίδευση των ενηλίκων και είναι ένας τομέας που υφίσταται και αυτός σημαντικές περικοπές. Με αυτά τελείωσα.