άρθρο

Νίκος Καλόγηρος, Μέλος ΔΣ ΔΟΕ

Εισήγηση στην ημερίδα Ευρώπη και Εκπαιδευτικές πολιτικές.
Πάντειο Πανεπιστήμιο, 5 Απριλίου 2014.

Νίκος Καλόγηρος, Μέλος ΔΣ ΔΟΕ

Γειά σας και από μένα , νομίζω ότι ειπώθηκε ποιές είναι οι κατευθύνσεις και που πάει η δημόσια εκπαίδευση σε όλη την Ευρώπη και φυσικά και στη χώρα μας. Όπως είναι φυσικό αυτά δεν άφησαν ανεπηρέαστη και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, οι παρεμβάσεις δεν ξεκινούν μόνο σε ότι σχετίζεται άμεσα από την αγορά, η προετοιμασία για να φτάσουμε εκεί ξεκινά από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Να ξεκαθαρίσουμε εδώ ότι οι αλλαγές που πολλές από αυτές εντείνονται το τελευταίο διάστημα δεν έχουν σχέση με τις μνημονιακές πολιτικές, δεν έχουν σχέση με την τρόικα, ούτε επιβάλλονται από αυτήν. Είναι αλλαγές που προωθούνται ή προσπαθούν να προωθηθούν εδώ και πάρα πολλά χρόνια από τότε που κυριάρχησε η νεοφιλελεύθερη αντίληψη σε όλη την Ευρώπη. Ίσως λίγο καθυστερημένα γιατί η αλήθεια είναι ότι υπήρχε ένα εκπαιδευτικό κίνημα που πολλές φορές βρέθηκε απέναντι σε αυτές τις πολιτικές. Δόθηκε η ευκαιρία όμως με τα μνημόνια και την τρόικα να έχουμε την επιβολή, αυτού που ονομάζουμε, «το νέο σχολείο». Το νέο σχολείο που έχει κύρια χαρακτηριστικά, θα λέγαμε , την πλήρη ιδεολογική κυριαρχία της νεοφιλελεύθερης αντίληψης, που οδηγεί σε ένα σχολείο που δεν είναι πια για όλους και δωρεάν, ένα σχολείο που γίνεται περισσότερο ταξικό και αυτό με διάφορες μεταρρυθμίσεις που υπήρξαν τα τελευταία χρόνια. Έχουμε λοιπόν στο νέο σχολείο μια αλλαγή στον ιδεολογικό προσανατολισμό της λειτουργίας του, καθώς ενισχύεται ιδιαίτερα ο ατομικισμός σε αντίθεση με τη συλλογικότητα και τη συλλογική δράση. Αυτό περνάει μέσα από τα αναλυτικά προγράμματα αλλά και από νέα προγράμματα που παίρνουν σάρκα και οστά.

Είδαμε και τις εξαγγελίες του υπουργού για καινούργιες δομές που τα ονομάζουμε «πρότυπα πειραματικά». Δεν έχουν καμία σχέση, βέβαια, με τα πειραματικά για να δούμε δομές και να δούμε πως πρέπει να λειτουργήσει το εκπαιδευτικό σύστημα απλά είναι τα πρότυπα που θα είναι ελκτικά για τους αρίστους, για αυτούς που έχουν τη δυνατότητα να πάνε σε αυτά τα σχολεία. Αυτό σημαίνει ότι αρχίζει η διαφοροποίηση πια και αφήνουμε τα υπόλοιπα σχολεία να λειτουργούν με άλλους όρους. Είχαμε παρεμβάσεις ακόμα και στο περιεχόμενο, θα δούμε και στα βιβλία τα τελευταία χρόνια προς αυτήν την κατεύθυνση. Στο περιεχόμενο συγκεκριμένα, έχουμε την αντικατάσταση της γενικής παιδείας και της γνώσης με δεξιότητες που βοηθούν να είναι πιο εύκολα αξιοποιήσιμοι όλοι οι μαθητές, ώστε να είναι εύκολα αξιοποιήσιμοι όταν φτάσουν κοντά στην εργασία και να υπάρχει μια ευελιξία και μια απασχολησιμότητα, να εκπαιδεύονται δηλαδή, ώστε να μπορούν να αλλάξουν εύκολα δουλειές. Επομένως γι αυτό χρειάζεται να υπάρχουν οι δεξιότητες.

Έχουμε αλλαγές ακόμα και στα αναλυτικά προγράμματα, καθώς εντοπίζεται μια συμπίεση της διδακτέας ύλης προς τα κάτω, ηλικιακά. Με άλλα λόγια, δυσκολεύει η ύλη , καθώς πράγματα που διδάσκονταν στην τρίτη και τετάρτη δημοτικού, πλέον διδάσκονται στην πρώτη ή τη δευτέρα. Κάποτε μαθαίναμε στην πρώτη μέχρι το 20, τώρα μαθαίνουμε μέχρι το 100 και κάνουμε πράξεις μέχρι το 100. Αυτό αντιλαμβάνεστε ότι επειδή υπάρχουν οι ανισότητες στην αφετηρία δεν μπορεί κανείς να πει ότι ξεκινούν από την ίδια αφετηρία όλα τα παιδιά, αρχίζει σιγά σιγά να βγάζει πολλά παιδιά εκτός εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι τα τελευταία χρόνια της μνημονιακής πολιτικής, καταργήθηκαν όλες οι υποστηρικτικές δομές, ενισχυτικής διδασκαλίας, τμήματα ένταξης για παιδιά μεταναστών και τμήματα ένταξης για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Αυτά τα παιδιά βρίσκονται μπροστά σε έναν τοίχο, χάνουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το σχολικό πρόγραμμα από τα πρώτα κιόλας χρόνια. Το ίδιο θα συμβεί, όπως αναμένουμε, με τις αλλαγές στην ειδική αγωγή, αλλάζοντας όλο το πλαίσιο και καταργώντας τα περισσότερα ειδικά σχολεία, στη λογική της ενσωμάτωσης.

Σε αυτό βέβαια δεν είναι κανείς ιδεολογικά αντίθετος, τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος των παιδιών δεν χρειάζεται να είναι σε ειδικά τα σχολεία, καθώς έπρεπε να είναι σε ένα πρόγραμμα ενσωμάτωσης μέσα στα σχολεία. Αυτό βέβαια χρειάζεται γενναία χρηματοδότηση και αλλαγή νοοτροπίας, δηλαδή δεν μπορεί να αυξάνεται ο αριθμός των μαθητών ανά τμήμα, να γίνονται 25 και 30 άτομα ανά τμήμα και συγχρόνως να υπάρχει η απαίτηση να εντάξεις και παιδιά που έχουν προβλήματα μαθησιακά ή άλλου τύπου προβλήματα μέσα στη τάξη. Καταλαβαίνετε ότι αυτό είναι καταστροφικό και για τα υπόλοιπο τμήμα αλλά και για τα ίδια, οι δυνατότητες που έχεις να βοηθήσεις ένα τέτοιο παιδί είναι λίγες. Όταν λοιπόν δεν υπάρχει βούληση να πας σε ενσωμάτωση αλλά να ενισχύσεις με διάφορα μέτρα, όπως η μείωση του αριθμού των μαθητών και η χρήση ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού, ώστε να βοηθηθούν τα παιδιά.

Καταλαβαίνετε ότι θα είναι καταστροφικό με αποτέλεσμα αυτά τα παιδιά θα πεταχτούν γρήγορα έξω από το δημόσιο σχολείο και θα αναζητήσουν την τύχη τους, για όσους γονείς έχουν λεφτά να πάνε τα παιδιά σε ένα ειδικό σχολείο, διαφορετικά τα πετάμε εξαρχής έξω από το εκπαιδευτικό σύστημα. Είναι πολλά αυτά που συνέβησαν όλα αυτά τα χρόνια, εκείνο όμως που υπάρχει μια έντονη παρέμβαση , είναι η όξυνση του διοίκησης μέσα στο χώρο του σχολείου. Βλέπουμε το αποφασιστικό όργανο να μην είναι ο σύλλογος διδασκόντων, αλλά ο διευθυντής που καθίσταται κυρίαρχος μέσα στο σχολείο. Και μάλιστα η μετατροπή του σε μάνατζερ που θα προσπαθεί να επιβάλλει όλη την πολιτική που προέρχεται από το υπουργείο Παιδείας αλλά ταυτόχρονα να αναζητά και πόρους που θα αξιοποιήσει να κάνει το σχολείο καλύτερο.

Αυτά φυσικά , χρειάζονται και ένα εργαλείο για να περάσουν και έρχεται η αξιολόγηση με την πιο σκληρή μορφή, δηλαδή δεν μιλάμε για μια αξιολόγηση που έχει στόχο να βελτιώσει την εκπαίδευση αλλά και το παραγόμενο έργο από τους εκπαιδευτικούς. Αντιθέτως έχει στόχο, πέρα από την άλωση των εργασιακών σχέσεων και τις απολύσεις, που το συναντούμε και το έχουμε δει τελευταία στη διδακτική εκπαίδευση. Πέρα από αυτό που θα θίξει τις θέσεις των εργαζομένων, εκείνο που θα επιφέρει καταστροφικά αποτελέσματα είναι η κατηγοριοποίηση των διδακτικών μονάδων, άλλωστε έχουμε εφαρμογή τέτοιων μοντέλων αξιολόγησης και υπάρχει εμπειρία από άλλες χώρες στην Ευρώπη. Είναι καθαρά ένα μοντέλο που έρχεται από τις πολιτικές τις Θάτσερ, που είχαμε πολλά σχολεία να υποχρηματοδοτούνται, να αναγκάζονται να κλείσουν, να αναζητούν χρηματοδότηση από την τοπική κοινωνία και τους ίδιους τους γονείς και στο τέλος να μπαίνουν μέσα εταιρείες λειτουργώντας με μικρό κόστος.

Καταλαβαίνουμε ότι όταν υπάρχει κατηγοριοποίηση σχολείων αρχίζει και η ταξικότητα, κατ επέκταση θα έρθει και μια απελευθέρωση της δυνατότητας τους μαθητή να επιλέγει το σχολείο που θα πάει. Με αποτέλεσμα να έχουμε τα καλά σχολεία και τα κακά σχολεία, μια εκπαίδευση που θα ήταν δωρεάν για όλους, τελικά φαίνεται ότι θα έχουμε σχολεία που είναι για λίγους και σχολεία που είναι για τον υπόλοιπο κόσμο. Το συνδικαλιστικό κίνημα δεν έδωσε τις απαντήσεις τις δικές του απαντήσεις όπως έπρεπε. Θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι όταν έχεις την απόλυτη επικράτηση μιας νεοφιλελεύθερης αντίληψης σε όλο το χώρο της Ευρώπης, αντιλαμβάνεστε ότι αυτό έχει περάσει και στο συνδικαλιστικό κίνημα. Έτσι απέναντι μας δεν είχαμε να αντιπαλέψουμε μόνο τις πολιτικές του Υπουργείου. Την ίδια στιγμή αυτές τις πολιτικές ήταν και πεποίθηση ότι έτσι πρέπει να γίνει του συνδικαλιστικού κινήματος, από τις κυρίαρχες δυνάμεις συνδικαλιστικά, θα λέγαμε εδώ τις νεοφιλελεύθερες, τις δεξιές αντιλήψεις της ΔΑΚΕ και τις κέντρο-σοσιαλδημοκρατικές αντιλήψεις της ΠΑΣΚ, που είδαμε πολύ καλά ποια ήταν η πορεία της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη. Τελικά είναι αυτή που στήριξε και ίσως ήταν ο καλύτερος τρόπος να περάσουν αυτές οι νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Έτσι λοιπόν απέναντι σε αυτό, το θετικό για εμάς ήταν οι αγώνες που δόθηκαν το προηγούμενο διάστημα και εξακολουθούμε να δίνουμε. Χθες είχαμε μια πολύ πετυχημένη απεργία, δηλαδή μετά από πάρα πολύ καιρό τα ποσοστά ξεπέρασαν το 70% συμμετοχής, δηλαδή ήταν μεγάλη η συμμετοχή στην απεργία. Το κυρίαρχο αίτημα ήταν να μην περάσει η αξιολόγηση, καθώς συνδέεται με τη διάλυση του δημόσιο σχολείου. Αλλά το ενθαρρυντικό κατά τη γνώμη μου, είναι ότι ασκείται έντονη κριτική απέναντι στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, αυτήν την πλήρη κυριαρχία της νεοφιλελεύθερης αντίληψης που κυριαρχούσε σε όλους τους χώρους.

Αν πάρουμε ως δεδομένο, ότι ανάλογες κριτικές ασκούνται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης απέναντι σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις, νομίζω ότι υπάρχει ένα νέο πεδίο και δίνονται νέες δυνατότητες, ώστε να μπορέσει να υπάρχει ένας συντονισμός δράσης απέναντι σε αυτές τις πολιτικές για να μπορέσει να ανατραπούν αυτές οι πολιτικές συνολικά σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Διότι ξέρουμε ότι πολιτικές ασκούνται από κέντρα και αφορούν όλη την Ευρώπη, δεν είναι πολιτικές που ασκούνται μόνο στη χώρα μας. Πέρα από τη δική μας πάλη να αντιπαλέψουμε αυτές τις πολιτικές, να τις ανατρέψουμε, ανατρέποντας πρώτα στη χώρα μας τις δυνάμεις που τις προωθούν, θα πρέπει να δώσουμε και μια μάχη σε όλη την Ευρώπη για ένα τέτοιο συντονισμό, ώστε να μπορέσουμε να έχουμε αποτέλεσμα στον αγώνα μας. Ευχαριστώ.