άρθρο

Ανδρέας Τζαναβάρης, Φοιτητής Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ΕΚΠΑ

Εισήγηση στην ημερίδα Ευρώπη και Εκπαιδευτικές πολιτικές.
Πάντειο Πανεπιστήμιο, 5 Απριλίου 2014.

Ανδρέας Τζαναβάρης, Φοιτητής Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ΕΚΠΑ

Χαίρετε και από εμένα στο λήξη του πρώτου κύκλου. Θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος και συνοπτικός όσο γίνεται γιατί ο χρόνος είναι χρήμα όπως έχουμε φτάσει. Αν μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από το εξής είναι αυτό: δε μπορούμε να μιλάμε για παιδεία , δε μπορούμε να μιλάμε για ένα σύνολο το οποίο υπάγεται στη παιδεία , δε μπορούμε να μιλάμε για σχέσεις ισότητας και αυτή τη στιγμή ένα τεράστιο κομμάτι του εκπαιδευτικού δυναμικού, δηλαδή οι φοιτητές/ φοιτήτριες , οι μαθητές και μαθήτριες παρατηρούνται με όρους εξωτερικότητας. Αυτή τη στιγμή στην όλη διαδικασία συζήτησης για τους φοιτητές, για τους μαθητές, για τις επόμενες γενιές σχεδόν φαίνεται να μαστε απ’ έξω και φαίνεται να βαδίζουμε παράλληλους μονόδρομους τ’ οποίο αυτή τη στιγμή πρέπει να μας προβληματίσει πολύ σοβαρά . Δε γίνεται σε μια κομβική στιγμή για το χώρο μας, σε μια κομβική συζήτηση, παραδείγματος χάριν και πέρα μονό από αυτό ευτυχώς, αλλά να υπάρχει μόνο ένας φοιτητής. Θεωρώ ότι πρέπει ότι αυτό το πράγμα πρέπει να μπολιάσει περισσότερο στη συνείδηση μας.

Πηγαίνοντας τώρα στη συζήτηση τι έχω εγώ να προσφέρω σε αυτήν την συζήτηση: μια οπτική για το πώς αντιλαμβάνεται η νεολαία του σύριζα όντος των σχολών όντας φοιτητής κι εγώ πολιτικών επιστημών στο πολιτικό της νομικής, τι συμβαίνει, ποια είναι η πολιτική σύσταση και πως εμείς επιχειρούμε να βάλουμε ένα ανάχωμα. Ξεκινώντας από το υλικό που έχουμε στα χέρια μας , αυτή τη στιγμή παρατηρούμε πρώτα απ όλα μια αλλαγή της διαδικασίας της φοίτησης. Ο φοιτητής παύει να είναι αυτό που ήταν για πολλά χρόνια μέχρι τώρα, ένα ον που συγκρατούνταν μέσα στο πανεπιστήμιο. Ποια είναι τα σημεία που επηρεάζουν τον φοιτητή; Είναι η εντατικοποίηση των σπουδών του, είναι η σύνθεση των σπουδών του με την οικονομία, την αγορά είτε αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εργαστεί για να μπορέσει να φοιτήσει είτε χαρακτηρίζονται οι σπουδές του από τα κεφαλαιοκρατικά συμφέροντα που επηρεάζουν το πρόγραμμα σπουδών. Είναι πολλές φόρες η αδυναμια του να σπουδάσεις το οποίο χαρακτηρίζει τις σπουδές.

Σύντροφοι και συντρόφισσες , φίλοι και φίλες του να πεις ότι εγώ δε διαθέτω ούτε τα αναγκαία σίτισης, στέγασης, τη δωρεάν παροχή συγγραμμάτων και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης δεν είναι τόσο λίγο όσο μπορεί να φαντάζει. Είναι ουσιαστικά ένας καθοριστικός παράγοντας ο οποίος αποτρέπει παιδιά από το να σπουδάσουν και όχι μάλιστα παιδιά που προέρχονται από επαρχία που θα μπορούσαν να έχουν μια αυξημένη δυσκολία αλλά και παιδιά της ίδιας της πόλης από όπου προέρχονται. Είναι η αυταρχικοποίηση των ιδρυμάτων όπως αυτό φαίνεται καθημερινά και τέλος είναι η είσοδος στη τριτοβάθμια και με το νέο πρόγραμμα που πρόκειται να έρθει εισάγει ακόμα βαθύτερους ταξικούς φραγμούς. Πως λοιπόν αυτό το πράγμα επηρεάζει τη ταυτότητα του φοιτητή; Αφενός έχουμε μια νέα πολύ ιδιαίτερη φάση τον φοιτητή-εργαζόμενο που είτε καλείται να τελειώσει τις σπουδές του για εργαστεί είτε κατά τη διάρκεια των σπουδών του εργάζεται. Πολλές φορές αυτό το πράγμα οδηγεί στο εξής : στην αντίληψη ότι εγώ δε συγκροτούμαι εντός του πανεπιστήμιου, άρα επιδιώκω να φοιτήσω για να μπορέσω να έχω καλύτερο μισθό ώστε να είμαι περισσότερο ανταγωνιστικός. Αυτό εγκυμονεί έναν τεράστιο κίνδυνο , ο κίνδυνος αυτός είναι η αλλαγή της αντίληψης της κοινωνίας.

Όταν λέμε ότι οι κοινωνικές επιστήμες πρώτες βάλλονται αυτές δεν είναι για έναν λόγο εκτός του μεγάλου σχεδιασμού, είναι επειδή δε μας ενδιαφέρει πλέον να είναι ένα συγκροτημένο σύνολο. Ο επιστήμονας έχει χάσει το ρόλο του ως ένα κοινωνικά ενεργά ον. Συγκροτούμαστε από υποκείμενα που έχουν να βελτιώσουν τις ατομικές τους συνθήκες ύπαρξης. Τέλος ο φοιτητής βλέπει το πανεπιστήμιο ως αναγκαίο κακό και σ’ αυτό πρέπει να βρούμε κι εμείς οι ίδιοι τους ρόλους μας και τις ευθύνες μας για ποιο λόγο δε καταφέραμε να δώσουμε στο πανεπιστήμιο τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τα οποία εμείς θέλαμε. Η μεγαλειώδης απεργία των διοικητικών έδειξε σ’ εμάς ως φοιτητές στην αντίδραση του κόσμου την εξής. Δεν υπήρχε δυστυχώς ένα μεγάλο κίνημα υποστήριξης, ωστόσο αυτό που διακατείχε τις φοιτητικές αίθουσες και αμφιθέατρα ήταν ένα μουδιασμένο ναι μεν άλλα το οποίο εκ πρώτης όψεως το ποτήρι είναι μισοάδειο. Ότι όλος ο κόσμος υιοθετεί νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις και τα πάντα δε πάνε καλά ,από την άλλη ωστόσο δείχνει ότι αποδέχεται ο άλλος. Δε συζητάμε για έναν οικονομικό νεοφιλελεύθερο λόγο εντός των αμφιθεάτρων.

Λοιπόν για τις αντιστάσεις τώρα, σε πρώτη φάση πρέπει να δούμε τι υλικό έχουμε στα χέρια μας και ποιες κοινωνικοπολιτικές εμπειρίες χαρακτηρίζουν και χαρακτήριζαν τον κόσμο ο οποίος αυτήν τη στιγμή συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα. Σημείο κλειδί για την μέχρι τώρα εξέλιξη μας είναι το άρθρο 16. Το άρθρο 16 έδωσε σε όλους τους φοιτητές την αναγκαία ορμή για να μπορέσουν να ανυψώσουν αναχώματα. Χαρακτηριστικό είναι το πόσο εύκολα και εμβληματικά έβγαιναν οι γενικές συνελεύσεις ακόμα και στους πιο αντιδραστικούς συλλόγους. Οι καταλήψεις του 2011 έδειξαν το τέλος αυτής της περιόδου, ενώ έδειξαν πως τελικά η μικρή αναλαμπή του άρθρου 16 και της δικής μας κινητοποίησης στους δρόμους έληξε μ’ έναν άδοξο τρόπο. Όμως έχουμε ένα φοιτητικό σώμα τα οποίο είτε δε μπορεί λόγω δουλειάς ή λόγω πρακτικών δυσκολιών είτε δεν επιθυμεί λόγω της ηγεμονίας του νεοφιλελευθερισμού να συμμετέχει στις εκλογικές διαδικασίες. Είναι τα υποκείμενα που καλούνται να βελτιώσουν τις ατομικές τους συνθήκες ύπαρξης.

Έχουμε μία κυβερνητική επίθεση που εκδηλώνεται με τρομερά έξυπνους τρόπους. Ποιοι είναι αυτοί; Είναι ότι κάθε φορά θέτει το φοιτητικό σύνολο μπροστά από εκβιαστικά διλήμματα. Το εφαρμόζεις αυτό ή όχι; Και όταν πει όχι σε αυτό το πράγμα, αναθέτει το ίδιο δίλλημα την επόμενη βδομάδα με ελαφρά παραλλαγμένους τρόπους. Έτσι οδηγούμαστε σε μια κατάσταση επιφυλακής η οποία πολύ γρήγορα εξαντλεί τις δυνάμεις μας. Τέλος έχουμε μια κατάσταση συνεχούς αποκλεισμού των ΄΄υποτελών΄΄ από τις διαδικασίες διοίκησης. Όταν στα επίσημα όργανα του πανεπιστημίου σχεδόν αποκλείονται, κάτι που ήταν για πολύ καιρό κεκτημένο και βασικό σημείο συγκρότησης του ελληνικού δημόσιου δωρεάν και δημοκρατικού πανεπιστημίου, βλέπουμε μια δομική αλλαγή στο τι σημαίνει τελικά δημοκρατία και στο ποιοι έχουν δικαίωμα λόγου και είναι κάτι που δε θα πρέπει να αμεληθεί από κανέναν μας.

Καλούμαστε να παλέψουμε σ’ έναν αγώνα με τρεις εκφάνσεις.
Πρώτον η δυνατότητα όλων να σπουδάσουν , δεύτερον η δυνατότητα των σπουδών μας να έχει έναν άλλον χαρακτήρα και τρίτο το πώς τα δικαιώματα στην εργασία είτε ως φοιτητές αλλά είτε ως απόφοιτοι μεταβάλλονται. Δυνατότητα σε όλους να σπουδάσουν σημαίνει ότι με τους ρυθμούς εισαγωγής στη τριτοβάθμια εκπαίδευση μπαίνουν ακόμα πιο βαθιά ταξικά φορτισμένα όρια. Ποιος μπορεί μετά από τρία χρόνια εξετάσεων να μπει στο πανεπιστήμιο εάν δε προέρχεται από μια οικογένεια η οποία δύναται να του πληρώσει φροντιστήρια και να τον στηρίξει οικονομικά. Είναι το πώς θα ενισχύσει τα κατώτερα οικονομικά στρώματα να επιδιώξουν κάτι τέτοιο. Γίνεται μια σκληρότατη επίθεση σε σίτιση, στέγαση, δίδακτρα και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Υπάρχουν οικονομικά κριτήρια για τη δωρεάν σίτιση στη λέσχη. Η δωρεάν παιδεία δεν είναι παροχή, είναι δικαίωμα που ορίζει τη ποιότητα της δημοκρατίας μας. Το να μεταβούμε από ένα κεκτημένο μας σε μια κατάσταση όπου το κράτος θα μας το παρέχει θεωρώ ότι εισάγει πολύ ανησυχητικές καταστάσεις για την παιδεία.

Αυτές τις μάχες δε μπορούμε να τις δώσουμε μόνοι μας. Αναγκαίο και επίκαιρο περισσότερο από ποτέ είναι να μπορέσουμε να κάνουμε συμμαχίες και κυρίως στο εσωτερικό μας και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Δε μπορεί το φοιτητικό κίνημα να μη γνωρίζει τι γίνεται στους μαθητές και αυτό το πράγμα να αποσυνδέεται στο εσωτερικό του πανεπιστήμιου, καθηγητές και διοικητικοί να έχουν διαφορετικές δράσεις . Καλό θα ήταν να κοιτάξουμε τις κοινές συνελεύσεις φοιτητών και καθηγητών που θα ξαναδείξουν στη πράξη το ενιαία συνεργασία των μελών του πανεπιστημίου. Γιατί έτσι αντιλαμβανόμαστε εμείς το πανεπιστήμιο, ως ένα ενιαίο σύνολο, αδιαίρετο. Για το θέμα που αναφέραμε με την εργασία των φοιτητών πως θα μπορούν αν οργανωθούν και να πετύχουν αποτελεσματικότερους στόχους . Είναι αυξημένης βαρύτητας για τον ίδιο τον Σύριζα να μπορέσουμε να πούμε το εξής: ότι δίνουμε στους φοιτητές που σπουδάζουν ότι έχουν ελπίδα και να μην είσαι ανασφάλιστος ή άνεργος ούτε να αναγκαστείς να πας στο εξωτερικό ούτε να επιλέξουν άλλοι για το τι θα κάνεις εσύ.
Το τελευταίο σημείο που αναφέρω είναι ότι μπορούμε να φοιτήσουμε αλλιώς. Τι σημαίνει αυτό; Θέλουμε να αναδείξουμε την έννοια της αλληλεγγύης και της κοινότητας. Το πανεπιστήμιο πρέπει να συνδέεται με τη κοινωνία. Απαιτούμε πτυχία τα οποία να είναι μακριά από τις λογικές της Μπολόνια που αναφέρθηκαν αναλυτικά από τους προηγούμενους ομιλητές , καθώς ο στόχος μας πρέπει να είναι η γνώση που είναι υποταγμένη στο κοινωνικό σύνολο και όχι με βάση της αύξηση της παράγωγη. Δίνοντας ένα διαφορετικό πολιτικό παράδειγμα και μεγάλο αντίπαλο μας μέσα στις σχολές σχετικά με το φορέα νεοφιλελευθερισμού που στις σχολές είναι η Δαπ που εισάγει ένα δόγμα που σου λέει ότι εγώ καλούμαι να περάσεις καλά και οτιδήποτε αφορά τη κοινότητα εμένα δε με αφορά. Πρέπει να δούμε πως θα το σπάσουμε αυτό το πράγμα. Μπορούμε να το σπάσουμε αφενός πολιτικά και αφετέρου πολιτισμικά. Τέλος θα αναφέρουμε πως θα επιτύχουμε αυτούς τους άξονες που αναφέρθηκαν πριν. Πρώτον, η μεθοδολογία μας δε πρέπει να βγαίνει από την ανάλυση μας και δε μπορεί να εισάγει καινούρια χαρακτηριστικά σεβόμενοι της παραδοσιακές μεθόδους.

Δεύτερον θα σεβαστούμε τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις που γίνονται μέσα στο πανεπιστήμιο. Θα προσπαθήσουμε να πλησιάσουμε τον φοιτητή ο οποίος είναι εργαζόμενος και επιλεγεί ή αναγκάζεται να μη συμμετέχει στα κοινά και πως θα μπορέσουμε τελικά να ξύσουμε το επίστρωμα του εκσυγχρονισμού που με πολύ πάθος προβάλει η κυβέρνηση από αυτό που είναι πραγματικά , ένα νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα το οποίο έχει βαθιές και ξεκάθαρες γραμμές εντός της εκπαίδευσης το οποίο δημιουργεί πανεπιστήμια λίγων και εκλεκτών. Στο χέρι μας είναι να κτίσουμε σήμερα το πανεπιστήμιο των αναγκών. Η γενιά που μπαίνει τώρα στο πανεπιστήμιο έχει δει τον Σύριζα να είναι στο 27%, έχει δει την αριστερά να αρθρώνει ηγεμονικό λόγο εντος της κοινωνίας, να είναι ένας πόλος διακριτός στον οποίο πιστεύει. Έχουμε μαζέψει πολλές ήττες στη πλάτη μας μέχρι τώρα, δε μας παίρνει άλλη μια αυτήν τη στιγμή και θα προσπαθήσουμε να μην την έχουμε. Ευχαριστώ.